Στη σημερινή μας συνάντηση, θα μιλήσουμε για τα αντικείμενα που κατέχει ο γιος του Οντιν, ο Θωρ.
Στις πηγές και συγκεκριμένα στον Σνόρι, ο Θωρ μας παρουσιάζεται στη Γκυλφαγκίνινγκ. Ως πρώτο αντικείμενο το οποίο κατέχει ο κοκκινογένης θεός του κερανού, μας αναφέρεται το σφυρί Μγιόλνιρ (Mjǫllnir), για το οποίο ο συγγραφέας γράφει πως το αναγνωρίζουν αμέσως οι χρίμθουρσαρ και οι ορεσίβιοι γίγαντες, καθώς έχει συντρίψει τα κεφάλια πολλών προγόνων τους. Ακολουθεί η ζώνη Μέγκινγκγιαρνταρ (megingjarðar), που διπλασιάζει τη θεϊκή του δύναμη η οποία έχει το όνομα ασμέγκιν (ásmegin), κάθε φορά που τη ζώνεται. Επίσης, αναφέρονται και τα σιδερένια του γάντια (járnglófar ή jarngreipr αναλόγως τις πηγές) χωρίς τα οποία δεν μπορεί να πιάσει τη λαβή του σφυριού, καθώς αυτή είναι πιο κοντή από όσο πρέπει.
Την προέλευση του σφυριού την αφηγείται ο Σνόρι στο Σκάλντσκαπαρμαλ. Όπως είναι αναμενόμενο, η αφήγηση ξεκινά από μια κακία του Λόκι. Έκοψε τα μαλλιά της Σιφ, της συζύγου του Θωρ όσο αυτή κοιμόταν (όχι δεν είναι μέλος των Warriors 3 αγαπητέ marvel οπαδέ) όσο εκείνη κοιμόταν, και ο Θωρ τον εξαναγκάζει να τα αντικαταστήσει με οποιοδήποτε τίμημα αλλιώς….
Ακολούθως, ο Λόκι προστρέχει στους νάνους και ειδικότερα στους γιους του Ίβαλντι,δύο ξακουστούς τεχνουργούς της υπόγειας αυτής φυλής, οι οποίοι μεταξύ άλλων είναι υπέυθυνοι για τη σφυρηλάτηση πολλών τεχνουργημάτων (το πλοίο του Φρεύ το Σκίθμπλαντιρ το οποίο διπλώνεται και μπαίνει στη τσέπη αλλά και το δόρυ Γκούγκνιρ του Όντιν που γυρνά πάντα πίσω στον κομιστή του). Ο Λόκι όμως, επειδή είναι γνωστός αλαζόνας, στοιχημάτισε το κεφάλι του με τον νάνο Μπροκρ, ισχυριζόμενος ότι ο αδελφός του Έιτρι δεν θα κατάφερνε τίποτα ισάξιο. Τότε, ο Έιτρι έριξε στο καμίνι δέρμα χοίρου, χρυσάφι και σίδερο, αφήνοντας τον Μπροκρ στο φυσερό με την εντολή να μη σταματήσει να φυσά. Ο Λόκι όμως δεν έμεινει άπραγος. Μεταμορφώθηκε σε μύγα και τον τσίμπησε τρεις φορές, μια στο χέρι, μια στον λαιμό και τελευταία και πιο δυνατά στο βλέφαρο. Οι δύο πρώτες τσιμπιές δεν έκαναν τίποτα αλλά η τρίτη, μάτωσε το βλέφαρο και το αίμα έτρεξε στο μάτι του νάνου. Στιγμιαία εκείνος άφησε το φυσερό, και το σφυρί βγήκε από τη φωτιά με κοντό στειλιάρι. Παρ’ όλα αυτά όμως, οι θεοί Άεζιρ το έκριναν παρόλα αυτά ανώτερο από τα υπόλοιπα δώρα, επειδή έδινε κατά αυτό το τρόπο στον Θωρ ένα σοβαρό όπλο απέναντι στους γίγαντες.
Οι ιδιότητές του σφυριού αυτού απαριθμούνται από τον Ο Σνόρι, ο οποίος αναφέρει ότι το σφυρί χτυπούσε όσο δυνατά ήθελε ο κάτοχός του χωρίς να σπάσει και ότι δεν αστοχούσε ποτέ όταν το εκτόξευε. Επίσης, επέστρεφε μόνο του στο χέρι του, και προσθέτει ότι μπορούσε να μικρύνει τόσο, ώστε ο χειριστής του να μπορέσει να το κρύψει μέσα στον χιτώνα του. Το ελάττωμα του κοντού στειλιαριού μπορεί να αντισταθμιστεί έτσι με τη χρήση των γαντιών, που προσφέρουν το κράτημα το κράτημα που δεν προσφέρει η λαβή.
Στις πηγές που κατέχουμε, το Μγιόλνιρ λειτουργεί και έξω από το πεδίο της μάχης, ως εργαλείο καθαγίασης. Στη Θρύμσκβιδα ο γίγαντας Θριμρ το έχει κρύψει οκτώ λέυγες κάτω από τη γη και ζητά ως λύτρα τη Φρέγια. Όταν ο μεταμφιεσμένος Θωρ, παριστάνοντας τη νύφη του γίγαντά κάθεται στο νυφικό τραπέζι, ο γίγαντας διατάζει να φέρουν το σφυρί και να το αποθέσουν στα γόνατα της νύφης για να ευλογηθεί η ένωση, κίνηση που του χαρίζει πίσω το όπλο του και κοστίζει στους οικοδεσπότες τη ζωή τους.
Την ίδια τελετουργική χρήση δείχνει ο Σνόρι στην κηδεία του Μπάλντερ, όπου ο Θωρ καθαγιάζει τη νεκρική πυρά του αδελφού του. Η πράξη αυτή αφήνει ίχνη και έξω από τη λογοτεχνία, καθώς ρουνικές επιγραφές σε ταφικές στήλες της Δανίας και της Σουηδίας επικαλούνται τον θεό με τον τύπο «þur uiki», ήτοι «ο Θορ ας καθαγιάσει αυτούς τους ρούνους». Τα μικρά σφυριά-φυλαχτά από τάφους και θησαυρούς του 9ου έως τον 11ο αιώνα ανήκουν στην ίδια αντίληψη, και ένα από αυτά, από το Κέμπελεβ της Δανίας, φέρει χαραγμένη τη φράση «αυτό είναι σφυρί».
Για τη ζώνη της δύναμης καμία πηγή δεν μας παραδίδει το τρόπο και τη διαδικασία κατασκευής της. Ο Σνόρι την αναφέρει μόνο ως προς το αποτέλεσμα, δηλαδή τον διπλασιασμό της ασμέγκιν, της δύναμης που ανήκει στο γένος των Άσων. Η ίδια η λέξη μέγκιν σημαίνει την ισχύ ως έμφυτη ουσία, και η ζώνη τη συγκεντρώνει και τη δεσμεύει επάνω στο σώμα, όπως ακριβώς δένει και προσαρμόζει πάνω τη μέση του πολεμιστή.
Η πιο διαφωτιστική μαρτυρία για τα δύο αυτά αντικείμενα προέρχεται από την περιπέτεια στην αυλή του γίγαντα Γκέιρρεντρ. Ο Λόκι, έχοντας συλληφθεί αιχμάλωτος σε μορφή γερακιού, υποσχέθηκε στον γίγαντα να του φέρει τον Θωρ χωρίς το σφυρί και χωρίς τη ζώνη. Στον δρόμο ο θεός φιλοξενήθηκε από τη γιγάντισσα Γκρίδρ, μητέρα του Βίνταρ, ενός άλλου υιού του Όντιν, η οποία τον προειδοποίησε για την επικείμενη συνάντηση και του δάνεισε τα δικά της. Είχε και εκείνη ζώνη δύναμης, σιδερένια γάντια και τα δάνεισε στον Θωρ, όπως και το ραβδί Γκρίδαρβολρ, έτσι ώστε να μην είναι . Στο ποτάμι Βίμουρ, που το φούσκωνε η κόρη του γίγαντα Γκιάλπ, ο Θορ στηρίχτηκε στο ραβδί για να μη τον πάρει το ρεύμα. Μέσα στην αίθουσα οι κόρες του Γκέιρρεντρ σήκωσαν το κάθισμά του για να τον λιώσουν στη σκεπή, και εκείνος έσπρωξε προς τα κάτω με το ραβδί και τους έσπασε τη ραχοκοκαλιά. Ο γίγαντας του πέταξε τότε ένα πυρωμένο σίδερο, το οποίο ο Θωρ άρπαξε με τα σιδερένια γάντια και το ξαπόστειλε πίσω το οποίο κατά τη διαδρομή του διαπέρασε τόσο την κολόνα όσο και τον γίγαντα αλλά και τον τοίχο.
Το συγκεκριμένο επεισόδιο μας παραδόθηκε από τον σκαλδικό ποιητή Εϊλίφρ Γκοδρούναρσον στη Θόρσντραπα, γεγονός που το τοποθετεί στην προχριστιανική παράδοση και όχι στην επινόηση του Σνόρι.
Στον εξοπλισμό του ανήκει και το άρμα με τους δύο τράγους, τον Τάνγκνιοστρ και τον Τάνγκρισνιρ, από το οποίο ο θεός πήρε το προσωνύμιο Έκου-Θορ, τον Θορ που οδηγεί. Τους τράγους τους σφάζει και τους ανασταίνει με το σφυρί, αρκεί τα κόκαλα να μείνουν ακέραια μέσα στα δέρματα και να μη φαγωθεί το μεδούλι. Όταν ο Θιάλφι, ένα παιδί, έσπασε ένα μηριαίο για να φάει μεδούλι (καθ’ υπόδειξη του Λόκι), ο τράγος ξύπνησε κουτσός, και το τίμημα ήταν να πάρει ο θεός τον νεαρό και την αδελφή του Ρέσκβα ως ακολούθους.
Το όνομα του σφυριού συνδέεται από τους γλωσσολόγους με τη ρίζα της αστραπής, όπως δείχνουν το παλαιοσλαβικό mlъnii, το ουαλικό mellt και το λετονικό milna, το σφυρί του θεού Πέρκονς. Η δεύτερη πρόταση το ανάγει στο ρήμα του αλέσματος και της σύνθλιψης. Και οι δύο ερμηνείες συμφωνούν στο ότι το αντικείμενο είναι ο κεραυνός σε υλική μορφή.
ΥΣ. Η φωτογραφία cover του άρθρου είναι του Θρακιώτη καλλιτέχνη, Risto.
