Στο έργο σου, η ελληνική μυθολογία συνδέεται με επιστημονικές έννοιες όπως η εξέλιξη. Πώς
καταφέρατε να γεφυρώσετε αυτούς τους δύο τόσο διαφορετικούς κόσμους;
Ίσως να το κατάφερα επειδή ακριβώς πιστεύω ότι οι κόσμοι αυτοί δεν είναι τόσο διαφορετικοί
όσο μας έχουν κάνει να νομίζουμε. Η μυθολογία δεν είναι τίποτα άλλο παρά η αρχέγονη
προσπάθεια του ανθρώπου να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του, τόσο σε υλικό όσο και σε
πνευματικό επίπεδο. Όταν ωρίμασε αρκετά αυτή η προσπάθεια σε συλλογικό επίπεδο,
γεννήθηκε η επιστημονική μέθοδος και δεν άργησε να έρθει η στιγμή που η επιστήμη
αποκόπηκε από το μυθολογικό και θρησκευτικό παρελθόν της σαν το έφηβο παιδί που μόνος
του στόχος είναι να αμφισβητήσει την αυθεντία των γονιών και των δασκάλων του. Όμως
τίποτα καλό δεν μπορεί να βγει αν ξεχάσουμε το παρελθόν μας.
Όπως ίσως φαίνεται και μέσα από την πλοκή του «Μυστικού της Νύχτας», μία από τις βασικές
πηγές για την έμπνευσή μου ήταν η Θεογονία του Ησιόδου. Πραγματικά εντυπωσιάστηκα όταν
διάβασα αυτό το έργο. Και ένα από τα πράγματα που με εντυπωσίασαν ήταν ότι ο αρχαίος
αυτός Έλληνας ήταν από τους πρώτους ανθρώπους που προσπάθησε να σκεφτεί
«εξελικτικά»! Η αρχή του κόσμου που μας προτείνει είναι ουσιαστικά η αρχή της εξέλιξης, με
κάθε νέα γενιά θεών και πλασμάτων να συνδυάζει τα χαρακτηριστικά της προηγούμενης και
να τα φθάνει σε ένα καινούριο, πιο ολοκληρωμένο επίπεδο. Μας αρέσει να σκεφτόμαστε ότι
την εξέλιξη την ανακάλυψε ο Δαρβίνος, μήπως όμως η ανεκτίμητη αυτή συνεισφορά του δεν
ήταν παρά η τεκμηρίωση ιδεών που η ανθρώπινη σκέψη είχε αρχίσει να επεξεργάζεται αιώνες
πριν;
Οι ήρωές σου ξεκινούν από την καθημερινότητα και οδηγούνται σε κάτι αρχέγονο και
ανεξήγητο. Πιστεύετε πως κάθε άνθρωπος, αν “ακούσει” σωστά, μπορεί να βρει το
δικό του μυστικό μονοπάτι;
Αναμφίβολα! Όχι μόνο είναι κάτι που πιστεύω βαθιά, αλλά είναι αν θέλεις και μια από
τις μεγαλύτερες φιλοδοξίες μου να επηρεάσω τους αναγνώστες μου προς αυτή την
κατεύθυνση. Παίρνοντας παράδειγμα από τους ήρωες του βιβλίου, να διαχωρίσουν τον
εαυτό τους από τις έγνοιες της καθημερινότητας και να αφουγκραστούν τον δρόμο που
ταιριάζει στα δικά τους χνώτα. Υπάρχει και είναι διαφορετικός για τον καθένα. Αξίζει
να βαδίσουμε το προσωπικό μας μυστικό μονοπάτι ακόμα και αν το δικό μας δεν
περιλαμβάνει αρχαίους θεούς σύμβολα… ή ίσως και να περιλαμβάνει, αλλά εμείς να μην μπορούμε να τους δούμε. Υπάρχουν τόσα διαφορετικά μονοπάτια… Μήπως γι’
αυτό πίστευαν οι αρχαίοι σε τόσους διαφορετικούς θεούς;
Η επιστήμη απαιτεί αποδείξεις. Ο μύθος απαιτεί πίστη. Εσύ, ως άνθρωπος που έζησε
και τους δύο κόσμους, πού στέκεσαι όταν αυτοί οι δύο συγκρούονται;
Στη μέση! Και αυτό είναι τις περισσότερες φορές επώδυνο… Νιώθεις να σε τραβούν
και από τις δύο μεριές! Χα Χα! Λοιπόν, επειδή όπως λες έχω ζήσει και τους δύο
κόσμους, θα σου πω ότι ο μύθος απαιτεί αποδείξεις και τις αναζητά στην πίστη, ενώ η
επιστήμη απαιτεί πίστη και την αναζητά στις αποδείξεις. Ας μην ξεχνάμε ότι οι
μεγαλύτεροι επιστήμονες ήταν εκείνοι που πίστεψαν σε φαινόμενα που για τους
περισσότερους φάνταζαν αναπόδεικτα, παράλογα. Και δούλεψαν πολύ για να βρουν τις
αποδείξεις. Για να γίνει όμως όλη αυτή η δουλειά χρειάζεται πίστη. Αλλιώς δεν μπορείς
να βγεις από την πεπατημένη. Γίνεσαι μέτριος, μέτριος επιστήμονας αν το θες. Ο μύθος
από την άλλη γυρεύει να αποδείξει κάτι. Αν δεν αποδείξει, δεν έχει λόγο ύπαρξης, θα
χαθεί, θα ξεχαστεί.
Πολλές φορές η επιστημονική αλήθεια ξεκινάει από έναν μύθο. Φαντάζομαι δεν θα
παραξενευτείς ιδιαίτερα αν την ώρα που το πρόσωπό μου καθρεφτίζεται στην οθόνη
του υπολογιστή με ανοιχτό το μικρόφωνο του απευθύνω την ερώτηση «Chatbot μου,
Chatbotάκι μου ποια είναι η ομορφότερη;» και έρθει η απάντηση… Κάποιοι το
πίστεψαν και το έκαναν πραγματικότητα. Αλλά και η επιστημονική αλήθεια μπορεί να
γίνει μύθος, όταν καταρριφθεί από μια νέα ανακάλυψη. Για παράδειγμα η θεωρία των
πέντε στοιχείων θεωρούταν κάποτε επιστημονική γνώση. Τώρα είναι η βάση όλο και
περισσότερων ιστοριών φαντασίας. Δε χάθηκε. Γιατί; Επειδή απεικόνιζε έναν τρόπο
σκέψης που εξακολουθεί να έχει αποδεικτική αξία, απλά σε ένα άλλο επίπεδο.
Στο έργο σου, το φανταστικό δεν εισβάλλει βίαια. Αναδύεται. Σαν να ήταν πάντα
εκεί. Είναι αυτός ο τρόπος που βλέπεις και τον πραγματικό κόσμο;
Φαντάσου ότι ακούμε οι δυο μας έναν ήχο. Ύστερα πατάω ένα κουμπί που βρίσκεται
στο ακουστικό που έχω προσαρμόσει στο αυτί μου και αρχίζω και μιλάω. Θα
εκπλαγείς; Θα το θεωρήσεις φαντασία ή έστω επιστημονική φαντασία; Σίγουρα όχι.
Και ξέρεις γιατί; Επειδή γίνεται μαζικά. Όταν το φανταστικό εισβάλλει βίαια δεν είναι
φανταστικό. Είναι πραγματικό. Είναι ένα φυσικό φαινόμενο που πρέπει να μελετηθεί.
Το φανταστικό είναι κάτι που πρέπει να βιωθεί σταδιακά, άρρητα, υπόγεια, αόρατα.
Με ρωτάς αν βλέπω έτσι το φανταστικό και στην πραγματικότητα. Δε θα σου
απαντήσω. Αντ’ αυτού θα σου πω ότι θεωρώ πως είμαστε η πρώτη γενιά που δεν
βλέπουμε έτσι το φανταστικό, που δεν πιστεύουμε στο μεταφυσικό. Νομίζω ότι οι
προηγούμενες γενιές με την ίδια ζέση που φώναζαν τον γιατρό, με την ίδια ακριβώς
ζέση προσεύχονταν και διάβαζαν ευχές σφίγγοντας στα χέρια τους τα εικονίσματα και
τα φυλαχτά. Με την ίδια ακριβώς αγωνία που απέφευγαν ένα κάρο που έτρεχε προς το
μέρος τους, έτρεχαν μακριά από ένα σπίτι στοιχειωμένο με φαντάσματα. Δεν είδαν ποτέ
το μεταφυσικό να εισβάλλει βίαια, όμως δεν αποθαρρύνθηκαν. Είχαν άραγε άδικο;
Η απώλεια, είτε υλική είτε άυλη, είναι μια πύλη που αλλάζει τον άνθρωπο.Πώς πιστεύεις ότι η απώλεια επηρεάζει τον τρόπο που κάποιος βλέπει τον κόσμο… και ίσως τον ωθεί να αναζητήσει κάτι πέρα από αυτόν;
Στο βιβλίο μου τα πάντα ξεκινούν από μια απώλεια. Η απώλεια της οικογενειακής
ζωής (λόγω της έναρξης της φοιτητικής), η απώλεια της ασφάλειας, ο φόβος της
απώλειας του κατοικιδίου. Ο κάθε άνθρωπος έχει το δικό του κεφάλαιο γνώσεων,
εμπειριών, αντιλήψεων, δυνάμεων και προσδοκιών. Είναι ένα κεφάλαιο που υποβόσκει
έτοιμο να εκφραστεί. Όμως για να εκφραστεί, για να πυροδοτηθεί χρειάζεται μια σπίθα.
Την σπίθα αυτή μπορεί να την ανάψει η απώλεια. Χρειάζεται όμως προσοχή. Η
απώλεια είναι η σπίθα που μπορεί να βάλλει μπροστά τον κινητήρα, μπορεί όμως και
να καταλήξει σε μια λαίλαπα που θα καταστρέψει τα πάντα. Οι ήρωες στην
«Αδελφότητα των Κυκλώπων» αντιδρούν στην απώλεια τραβώντας μπροστά. Δεν
ενδίδουν στο αρχικό πάγωμα, δεν καταποντίζονται στη θλίψη όσο κι αν αυτή απειλεί να
τους καταπιεί. Πιστεύω ότι, ως ένα βαθμό, αποτελεί προσωπική επιλογή και απόφαση
του καθενός. Αυτή την απόφαση προσπαθώ να παίρνω και εγώ και αυτή την απόφαση
προτείνω μέσα από το έργο μου και στους αναγνώστες.
Όσο για το αν η απώλεια επηρεάζει το πως βλέπουμε το μεταφυσικό, μια και πολύ πρόσφατα βίωσα την απώλεια ενός αγαπημένου κοντινού μου προσώπου έχω να σου πω το εξής: Αν και πάντα πίστευα στη ζωή μετά θάνατον, παρατήρησα ότι αυτή η πίστη έρχεται τώρα πολύ πιο αβίαστα…
Από την αρχαιότητα, ο σκύλος στέκει δίπλα στον άνθρωπο – φύλακας, σύντροφος,
μάρτυρας της ανθρώπινης πορείας.
Στο βιβλίο σου, αυτή η παρουσία δεν μοιάζει τυχαία. Τι σημαίνει για εσένα αυτή η
σχέση; Είναι απλώς πίστη ή κάτι πιο βαθύ;
Από πάντα αγαπούσα τα ζώα. Με γοήτευαν, αν και δεν είχα την ευκαιρία να
εξοικειωθώ ιδιαίτερα μαζί τους. Ίσως γι’ αυτό να με γοητεύουν περισσότερο… Αυτό
όμως που με ενέπνευσε να γράψω για τη σχέση του σκύλου με τον άνθρωπο είναι η
αμφίδρομη πορεία αυτής της σχέσης. Όχι μόνο ο σκύλος στέκει δίπλα στον άνθρωπο,
αλλά και ο άνθρωπος δίπλα στον σκύλο. Επηρέασε και επηρεάζει ακόμα την εξέλιξή
του, διαμορφώνει τη ζωή του, τραβάει προς τα ανθρώπινα αυτό το ζώο περισσότερο
από κάθε άλλο. Οι ζωές και οι ικανότητές τους αλληλοδιαπλέκονται έτσι ώστε μαζί να
μπορούν να επιτύχουν πράγματα που για τον ένα μόνο του θα ήταν αδύνατα. Τα όρια
του είδους μας είναι τα πιο αδιαπέραστα δεσμά. Πόσο συναρπαστικό είναι να μπορεί
κανείς να τα ξεπεράσει!
Η μυστική αδελφότητα των Κυκλώπων λειτουργεί ως φορέας γνώσης αλλά και
δύναμης. Πιστεύετε πως η γνώση πρέπει να προστατεύεται… ή να αποκαλύπτεται;
Να αποκαλύπτεται. Μη με ρωτήσεις γιατί! Είναι η φυσική μου τάση! Αν ήταν αλλιώς η
κοσμοθεωρία μου, ίσως να μην έγραφα ποτέ την «Αδελφότητα των Κυκλώπων»… Θα
το δεις και στα επόμενα βιβλία. Αν επιμείνεις να αιτιολογήσω, μπορεί να σου πω ότι
κάνω λάθος, ότι η γνώση πρέπει να προστατευτεί. Όμως εγώ δεν το επιθυμώ αυτό.
Θέλω να την αποκαλύψω, θέλω να τη μοιραστώ. Αντιλαμβάνομαι από την άλλη ότι δεν
είναι όλοι οι άνθρωποι έτοιμοι να δεχτούν τη γνώση. Σε όλα τα επίπεδα. Είναι και
αυτός ένας στόχος που φιλοδοξώ να επιτύχω τόσο μέσα από τη συγγραφή, όσο και μέσα
από την εργασία μου ως εκπαιδευτικός: να ανάψω στους γύρω μου τη φλόγα της
περιέργειας και της φιλομάθειας, έτσι ώστε η παντός είδους γνώση να μπορεί να
αποκαλυφθεί σε γόνιμα μυαλά. Η γνώση που φυλακίζεται για να προστατευτεί μένει
στείρα και παρωχημένη. Μόνο αυτή που διαδίδεται μπορεί να εξελιχθεί, να λάμψει και
να αποδειχτεί ωφέλιμη για τον άνθρωπο.
Οι ήρωές σας αμφισβητούν, αντιστέκονται, φοβούνται. Δεν αποδέχονται εύκολα το
“θαύμα”. Είναι αυτό, τελικά, το πιο ανθρώπινο στοιχείο της φαντασίας;
Μίλησες για θαύμα και το μυαλό μου περιπλανιέται ασυναίσθητα στις ιστορίες της
Ιλιάδας, της Οδύσσειας και της Αινειάδας. Στο δέος που με καταλάμβανε καθώς
έμπαινα στη θέση των ηρώων που εκπλήσσονταν κάθε φορά που διαπίστωναν την
αμεσότητα της θείας παρέμβασης, αλλά πάντα την αποδέχονταν σαν δεδομένη. Εγώ
όμως γράφω για τη δική μας εποχή. Σήμερα έχουμε βγάλει το θαύμα από την
κοσμοθεωρία μας. Και για να το βάλλουμε ξανά πρέπει να περάσουμε και να
ξεπεράσουμε τα στάδια της δυσπιστίας και της αντίστασης. Θα μου πεις, είναι το θαύμα
το ζητούμενο; Είμαι άνθρωπος της επιστήμης. Υπερασπίζομαι σθεναρά τον
ορθολογισμό. Όμως ο ορθολογισμός κάποια στιγμή σταματά. Η δύναμη του
ανθρώπινου μυαλού είναι πεπερασμένη. Εκεί ξεκινάει το θαύμα; Κάποτε το πίστευαν
αυτό και ένιωθαν καλύτερα και υπήρχαν φορές που το θαύμα ερχόταν. Όπως και οι
περισσότεροι δεν έχω δει κανένα θαύμα με φώτα και φασαρία. Έχω δει όμως θαύματα
σιωπηλά αν και μεγάλα. Όλη μας η ζωή είναι ένα θαύμα. Οι αρχαίοι μας πρόγονοι
έλεγαν «συν Αθηνά και χείρα κίνει». Τι βλάπτει να πιστεύεις αν αυτό δε σε κάνει να
σταματάς να κινείς την χείρα σου, εννοείται και το μυαλό σου;
Το “Μυστικό της Νύχτας” ήταν μόνο η αρχή… Περίεργο πράγμα η “Νύχτα” και
κρύβει, αλλά και αποκαλύπτει πράγματα… Πως τη χρησιμοποιείς εσύ;
Θα μπορούσα να σου πω ότι γράφω νύχτα… χα, χα. Λοιπόν, είναι η φυσική τάση του
ανθρώπου να αντιπαθεί, ή και να φοβάται τη νύχτα. Η Νύχτα ήταν εξάλλου η μόνη θεά
που φοβόταν ακόμα και ο Δίας. Όμως η ζωή στον πλανήτη μας δε θα μπορούσε να
υπάρξει χωρίς τη νύχτα. Η γη θα καιγόταν. Έτσι και ολόκληρος ο ψυχοσωματικός μας
κόσμος δε θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς τη νύχτα. Αν δεν υπήρχε η σιωπή, η
περισυλλογή, η στροφή προς το συναίσθημα η δράση θα μας αποστράγγιζε. Κάτι τέτοιο
μας λέει και ο αρχαίος μύθος για την προέλευση του τζίτζικα. Δε θα σου πω, θα σε
αφήσω να το διαβάσεις στο δεύτερο βιβλίο της τριλογίας… Προσωπικά νομίζω ότι με
θρέφει η νύχτα, μαθαίνω απ’ αυτήν, έτσι ώστε να μπορώ να απολαμβάνω καλύτερα τη
μέρα.
Η διάκριση στα Everlies Awards 2022 φέρνει μαζί της και προσδοκίες. Τι να
περιμένουμε από εσένα Στάθη;
Προσδοκίες για τους αναγνώστες και μεγάλη ευθύνη για εμένα. Δε σου κρύβω ότι το
ένιωσα έντονα αυτό το αίσθημα της ευθύνης, απέναντι στους αναγνώστες και απέναντι
στον εκδοτικό μου οίκο, στις Εκδόσεις Momentum και την αγαπημένη Αγγέλα Γαβρίλη
που με εμπιστεύτηκε και με ώθησε μπορώ να πω, να κάνω αυτό το βήμα. Να τολμήσω
την έκδοση. Ξέρεις δεν είμαι άνθρωπος που ενθουσιάζομαι εύκολα. Χρειάστηκε
ολόκληρος Ησίοδος για να με ενθουσιάσει, χα χα!
Οπότε αφοσιώθηκα με όλες μου τις δυνάμεις στο να ολοκληρώσω την τριλογία. Την
τριλογία «Η Αδελφότητα των Κυκλώπων». Το δεύτερο βιβλίο έχει εκδοθεί. Είναι «Η
Αποκάλυψη της Ημέρας» που επίσης βραβεύτηκε με την τρίτη θέση στα Everlies του
Και το τρίτο βιβλίο, «Η Κληρονομιά του Ουρανού» βρίσκεται στο στάδιο της
επιμέλειας. Το δουλεύουμε με την Αγγέλα. Δυσκολεύτηκα, ήθελα να βγει καλό επειδή
ακριβώς έπρεπε να δικαιώσω τη μεγάλη τιμή που μου έκανε το αναγνωστικό κοινό με
τα βραβεία Everlies. Και τελικά ικανοποιήθηκα. Η τριλογία βγήκε όπως την ήθελα.
Πιστεύω η επιμέλεια θα την απογειώσει ακόμα περισσότερο και ελπίζω να αρέσει και
σε εσάς!
Όμως αυτό δε θα είναι το τέλος της συγγραφικής μου δραστηριότητας. Φιλοδοξώ
αντιθέτως να είναι η αρχή. Έχω ήδη στον σκληρό δίσκο του εγκεφάλου μου ιδέες και
για άλλα βιβλία. Ναι, δεν είμαι από αυτούς που γράφουν προσχέδια, δεν ξέρω αν αυτό
είναι καλό ή κακό. Από τη στιγμή που το τελευταίο μέρος θα πάρει τον δρόμο του για το
τυπογραφείο θα αρχίσω να γράφω τα πρώτα κείμενα για το επόμενο εγχείρημα. Ένα
είδος που με ενδιαφέρει πολύ να ασχοληθώ είναι η δυστοπία, ενώ δεν αποκλείω το να
ξαναπιάσω κάποια στιγμή τον κόσμο της Αδελφότητας των Κυκλώπων, αλλά σίγουρα
όχι στο άμεσο μέλλον.
Φώτη, θα ήθελα να σε ευχαριστήσω ιδιαιτέρως για αυτή τη συνέντευξη και τις
εμπνευσμένες ερωτήσεις σου, που με έκαναν πραγματικά να ξαναστοχαστώ πάνω στο
έργο μου. Ήταν ερωτήσεις που πραγματικά βγήκαν από την ίδια τη Νύχτα για να με
κάνουν να αποκαλύψω τα βαθύτερα μυστικά μου…
Επίλογος
Πήρα τις απαντήσεις που γύρευα από το Συγγραφέα, αλλά η Νύχτα ήταν πιο
φειδωλή.
Δεν είναι ο σκοπός της να δίνει απαντήσεις… κρατά τα μυστικά της και περιμένει
τους θαρραλέους να τα ανακαλύψουν
Θα τα ξανά πούμε Στάθη… η ιστορία δεν τέλειωσε ακόμα!