Γεια σας φίλοι μου, μέσα από το φιλόξενο σπίτι του Ελληνικού Άτλαντα του Φανταστικού
και τη καινούρια μας στήλη «από το Πηγάδι του Μίμιρ»
Σήμερα θα σας μιλήσω, ή μάλλον θα σας γράψω, για το Σύμπαν, για τον κόσμο της
Σκανδιναβικής Μυθολογίας.
Πώς φτιάχθηκε, από ποιους και πως φτάσαμε στο σήμερα που αυτές οι ιστορίες και
διηγήσεις συνεχίζουν να μαγεύουν και τις νεότερες γενεές.
Όπως σε πολλές άλλες θρησκείες/μυθολογίες, στην αρχή του Κόσμου…δεν υπήρχε τίποτα.
Η μάλλον, κάτι λιγότερο από το τίποτα, γιατί το τίποτα είναι… «κάτι».
Το απόλυτο λοιπόν αυτό κενό, ονομάζεται Ginnungagap (Γκίννουνγκαγκαπ), και μια καλή
απόδοσή του στα ελληνικά θα ήταν «το Ερεβώδες Χάσμα». Πλάι σε αυτό, υπήρχαν
αντιδιαμετρικά, δύο αντίθετοι κόσμοι:
Από τη μία ο κόσμος της φωτιάς, όπου τον διέτρεχαν πύρινα ποτάμια λάβας, ο κόσμος της
λαμπρότητας και της καυτής ζέστης με το όνομα Múspellsheimr (Μούσπελς-χαϊμ), και από
την άλλη, η χώρα του πάγου, όπου παγωμένα βουνά και πεδιάδες ορθώνονταν μέσα σε ένα
θανατερό ψύχος. Στο κόσμο αυτό, παγωμένοι, πελώριοι ποταμοί διέτρεχαν, και αυτοί
ονομάζοταν Élivágar (Έλιβάγκαρ).
Φωτιά και πάγος. Θερμότητα και κρύο. Δύο αντίθετα.
Κάποια στιγμή, σε έναν χρόνο που δεν υπήρχε ακόμα χρόνος, συναντήθηκαν. Οι φλόγες του
Múspellsheimr (Μούσπελς-χαϊμ) έφτασαν ως το Niflheimr (Νίβλχαϊμ). Ο καυτός αέρας
συνάντησε την παγωμένη ομίχλη. Οι πάγοι άρχισαν να λιώνουν. Κι από τη σύγκρουση αυτή,
από το φιλί φωτιάς με πάγο, εκεί, στο σημείο μηδέν, γεννήθηκε ζωή.
Το ον που γεννήθηκε, ήταν ο Ymir (Ύμιρ). Ένα πλάσμα ασύλληπτα μεγάλο, ανθρωπόμορφο.
Ήταν ο πρώτος Γίγαντας, αλλά εξαιτίας του γεγονότος ότι οι Γίγαντες που γνωρίζουμε στο
σύμπαν της σκανδιναβικής μυθολογίας είναι πολύ μικρότεροι και λιγότερο θηριώδεις, μου
αρέσει να τον αποκαλώ Πρωταρχικό Τιτάνα. Γιατί αυτό ήταν, ένα θηριώδες τέρας, το οποίο
ζευγάρωνε μόνο του, Ymir (Ύμιρ) ήταν μόνος του ένα εργοστάσιο δημιουργίας.
Μια αυτόνομη πηγή άναρχης ζωής.
Όμως δίπλα στον Ymir (Ύμιρ), υπήρχε και ένα άλλο πρωταρχικό ον:
Η αγελάδα Auðhumla (Άουδχουμλα), η οποία τρέφονταν γλείφοντας τον αέναο πάγο που
υπήρχε. Και γλείψε- γλείψε λοιπόν, μέσα στους πάγους, αποκαλύφθηκε ακόμη ένα
πλάσμα, το οποίο βρίσκονταν σε λήθαργο.
Ήταν ο προπάτορας των θεών, ο παππούς τους αν το πάρουμε με αυστηρό γενεαλογικό
προσανατολισμό: Ο Búri (Μπούρι). Ο Búri (Μπούρι) λοιπόν, ο πρώτος Θεός, αντιλήφθηκε
γρήγορα ότι με τον Ymir (Ύμιρ) υπήρχε πρόβλημα. Γρήγορα -γρήγορα γέννησε μόνος του
του τον γιο του τον Borr (Μπορ), ο οποίος ζευγάρωσε με μια γιγάντισσα, και έτσι ήρθαν στη
ζωή ο Óðinn (Όδιν), ο Vili (Βίλι) και ο Vé (Βε), η αρχική «Αγία Τριάδα». Αυτοί λοιπόν, επειδή
στο εν τω μεταξύ ο Ymir (Ύμιρ) γεννούσε ανεξέλεγκτα τερατώδη πλάσματα, τους γνωστούς
μας γίγαντες, αποφάσισαν να τον σκοτώσουν, όπως και έγινε.
Τότε όμως, λόγω της τεράστιας μάζας του σώματος του Ymir (Ύμιρ), αντιλήφθηκαν ότι δεν
μπορούσαν να την αφήσουν έτσι αναξιοποίητη να σαπίζει.
Τι έκαναν λοιπόν;
Έφτιαξαν το σύμπαν όπως το γνωρίζουμε στις κλασικές μυθολογικές διηγήσεις των
Σκανδιναβών, χρησιμοποιώντας τα μέρη του σώματός του.
Από τη σάρκα του έγινε η γη, από το αίμα του, οι θάλασσες, οι λίμνες, και όλα τα νερά της
γης, από τα οστά του, τα βουνά που ορθώνονται περήφανα, από τα δόντια και τα
σπασμένα του κόκκαλα, οι βράχοι και τα χαλίκια, από τα μαλλιά του, τα δέντρα και τα
φυτά, από το πελώριο κρανίο του, έφτιαξαν τον ουρανό, τον θόλο που μας σκεπάζει.
Και για να τον κρατήσουν στη θέση του, έβαλαν τέσσερις νάνους στις τέσσερις γωνίες του
κόσμου – τον Norðri (Νόρδρι), τον Suðri (Σούδρι), τον Austri (Άουστρι) και τον Vestri
(Βέστρι).
Ακόμα και τον εγκέφαλό του… τον πέταξαν στον αέρα, κι έγινε τα σύννεφα που πλέουν
στον ουρανό.
Και τέλος, πήραν τα φρύδια του Ymir (Ύμιρ) και έφτιαξαν ένα τεράστιο τείχος, ένα φρούριο,
για να προστατεύσουν τον κόσμο που μόλις είχαν φτιάξει από τους γίγαντες που ίσως
επέστρεφαν. Αυτό το μέρος το ονόμασαν Miðgarðr (Μίντγκαρντ) – τον Μεσαίο Κόσμο, την
Γη μας δηλαδή.
Φυσικό ήταν ότι το αίμα που χύθηκε από τον νεκρό Ymir (Ύμιρ) ήταν και αυτό ασύλληπτης
ποσότητας. Δημιουργήθηκαν πλημμύρες και καταποντισμοί, ένα βιβλικό γεγονός θα λέγαμε
σε αναλογία με τα άλλα κατακλυσμιαία γεγονότα που υπάρχουν διάσπαρτα στις
παραδόσεις των λαών, με αποτέλεσμα να πνιγούν όλοι οι γίγαντες.
Όλοι;
Όχι όλοι. Ένας μόνο γίγαντας, ο Bergelmir (Μπέργκελμιρ), γλύτωσε καταφέρνοντας να
δραπετεύσει με την οικογένειά του σε μια ξύλινη κιβωτό και από αυτόν προέρχονται όλοι
οι υπόλοιποι γίγαντες που βλέπουμε στις ιστορίες των Σκανδιναβών.
Οι θεοί έφτιαξαν και τη δική τους χώρα, την Ásgarðr (Άσγκαρντ), και τη συνέδεσαν με τη Γη
με μία γέφυρα, που είναι το ουράνιο τόξο που βλέπουμε στον ουρανό μετά τη βροχή. Την
γέφυρα αυτή την ονόμασαν Bifrǫst (Μπίφροστ) και φρουρός στο τέλος της, στέκει ο θεός
Heimdallr (Χάιμνταλ).
Στο σύμπαν αυτό υπάρχουν και άλλοι έξι κόσμοι, για τους οποίους δεν έχουμε ξεκάθαρα
εικόνα αν δημιουργήθηκαν από τους θεούς ή προϋπήρχαν.
Αυτοί είναι το Vanaheimr (Βάναχαϊμ), ο κόσμος των θεών Vanir (Βάνιρ), οι οποίοι ήταν
θεοί της δημιουργίας και της φύσης, η χώρα των Ξωτικών, Álfheimr (Άλφχαϊμ), και των
Νάνων ή σκοτεινών ξωτικών, η οποία ονομάζεται Svartálfaheimr (Σβάρτ-άλφα-χαϊμ) ή
Niðavellir (Νίδαβελλιρ), το Helheimr (Χελχαϊμ), στο οποίο βασιλεύει η κόρη του Loki
(Λόκι), η Θεά Hel (Χελ) και αποτελεί μέρος του Niflheimr (Νίφλχαϊμ), και το Jǫtunheimr
(Γιότουνχαϊμ), η κατοικία των Γιγάντων, η οποία δόθηκε στους γίγαντες από τους θεούς και
είναι στην εξωτερική περιφέρεια του Σύμπαντος κόσμου.
Όλοι αυτοί οι κόσμοι, κρατιούνται σε ισορροπία πάνω σε ένα τεράστιο δέντρο. Το δέντρο
αυτό έχει την έννοια του κοσμικού άξονα και συγκρατεί τους κόσμους αυτούς. Το τι γίνεται
ακριβώς με αυτό το δέντρο, θα το πούμε σε μία νεότερη δημοσίευση, γιατί πραγματικά
είναι πολύ ενδιαφέρον.
Όσο για την ανθρωπότητα…Αυτή προήλθε μέσα από δύο ξύλα.
Ναι καλά διαβάσατε!
Η «Αγία Τριάδα» των θεών, εμφύσησε ζωή και πνοή στα δύο αυτά άψυχα αντικείμενα, και
έτσι γεννήθηκαν οι δύο πρώτοι άνθρωποι, ο Askr (Άσκρ) και η Embla (Έμπλα), «αδειοι από
δύναμη» όπως μας λέει το έπος.
Και κάπου εδώ λέω να κλείνω σιγά – σιγά τη σημερινή στήλη για να μη καταντήσει
infodump.
Αν θέλετε περισσότερες λεπτομέρειες για το συγκεκριμένο θέμα, μη διστάσετε να
επισκεφθείτε το podcast μου «Παραμύθια από την Ελλάδα, την Ευρώπη και τον κόσμο
όλο», όπου η Σκανδιναβική Μυθολογία έχει περίοπτη θέση, μέσα από μια σειρά
επεισοδίων με τίτλο «Στη Σκιά του Yggdrasill (Ύγκντρασιλλ)».
Link:
Τα λέμε σε μερικές μέρες με κάποια βιβλιοκριτική!