Σε καλωσορίζω, νεαρέ δημιουργέ. Πριν σε ρωτήσω για θεούς, μάχες και μελλοντικά σχέδια, θέλω να ξεκινήσουμε με τα βασικά: Πώς γίνεται, μέσα σε ένα έργο να έχεις επιστρατέψει τέτοια υβρεοπομπή και πάλι να προκύπτει ως ποιητικό ξέσπασμα;
Καταρχάς αγαπημένε μου Gallant Duke σε υπερευχαριστώ για την υπέροχη εισαγωγή και την ευκαιρία να είμαι μέρος μιας τόσο όμορφης ενέργειας που προάγει τα έργα και τους κόπους νέων δημιουργών.
Στο ψητό τώρα. Οι βρισιές είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Δεν τις χρησιμοποιούμε απαραίτητα οι ίδιοι, αλλά τις ακούμε από φίλους, περαστικούς, γονείς, αδέρφια, συννυφάδες. Κάποιες φορές είναι ξέσπασμα, άλλες θυμός κι άλλες ένα εργαλείο για να διακωμωδήσουμε μια κατάσταση. Αποτελούν στοιχείο πολιτισμού. Πολλές βρισιές ή κατάρες κουβαλάνε κομμάτια παράδοσης και μύθων του τόπου. Οι βρισιές βοήθησαν – σε έναν μικρό βαθμό – να αποφύγω και το info-dumbing. Ας πούμε, το γνωστό σε όλους μας «Γ@μώ την Παναγία», αν το διάβαζε κάποιος εξωγήινος σε ένα ιστορικό βιβλίο, θα καταλάβαινε πως η Παναγία είναι κάτι σημαντικό – ίσως κάτι που έχει να κάνει με τη θρηκεία – και πως η φράση αυτή είναι βλάσφημη. Ας πάω τώρα στον πρωταγωνιστή. Δεν είναι τύπος που θα συναντήσουμε έξω από τη δουλειά μας. Βετεράνος πολέμου με αμέτρητα ψυχολογικά και σκουριασμένη ψυχή. Η αθυροστομία και ο κυνισμός είναι η ασπίδα που έμαθε να σηκώνει εκτός πεδίου μάχης. Δεν μπόρεσα να τον φανταστώ να μη βρίζει και να μην καταριέται – ειδικά όταν πρέπει να αντιμετωπίσει τις απάνθρωπες πτυχές του πολέμου και τη διαρκή διαστρέβλωση της αλήθειας που εξυπηρετεί τη διαφθορά της εξουσίας. Η βωμολοχία είναι μέρος της γλώσσας και εφόσον ήθελα να μιλήσω για μια βίαιη περιπέτεια με γκρίζους χαρακτήρες σε έναν ακόμα πιο γκρίζο κόσμο, έπρεπε να τη χρησιμοποιήσω, ειδάλλως αισθανόμουν πως «εξαπατούσα» τους αναγνώστες.
Το Ξίφος της Προλεάννα φέρει τις ουλές ενός κόσμου βουτηγμένου στη διαφθορά και τη μαγεία. Αν μπορούσες να πας διακοπές σε μία μόνο τοποθεσία του βιβλίου σου, ποια θα επέλεγες… και με τι είδος πανοπλίας;
Σίγουρα Προμαχώνα μωρέ… Εντάξει, ωραία και η πρωτεύουσα Πυργύδρα, την αγαπάω. Με τα κανάλια της, τις αγορές, τον Ηλιόπυργο… Αλλά, θα ήθελα να δω τα πελώρια τείχη που περικλείουν τα Συντρίμμια του Φεγγαριού. Να κολυμπήσω στις Λευκές Λίμνες που χτίζουν τις πόλεις τους οι Αόμματοι και να δω από κοντά τα πλάσματα του Φεγγαριού. Για πανοπλία μάλλον θα διαλέξω κάποια πολύ ελαφριά, γιατί αν τύχει κι εμπλακώ σε μάχη πιθανότατα θα βάλω τα πόδια στην πλάτη και θα γίνω καπνός.
Οι χαρακτήρες σου “φτύνουν” ρεαλισμό. Οι χαρακτήρες είναι αληθινοί και βγαλμένοι από τη ζωή. Πιστεύεις το κοινό ταυτίζεται;
Θα απαντήσω λίγο μεσοβέζικα στην αρχή… Για κάθε βιβλίο υπάρχει ένας αναγνώστης και για κάθε αναγνώστη υπάρχει μια σωστή χρονική στιγμή για να βυθιστεί σε αυτό το βιβλίο. Αν τα παραπάνω τηρούνται, τότε νομίζω πως, ναι, υπάρχει ταύτιση με ορισμένους χαρακτήρες και καταστάσεις. Προς θεού, όχι επειδή έκανα εγώ κάτι καλά, αλλά επειδή ο ρεαλισμός του βιβλίου κουβαλάει το άρωμα του δικού μας κόσμου, μασκαρεμένο φυσικά με τις απαραίτητες πινελιές για να ταξιδεύει το μυαλό μας. Πόλεμοι που εξυπηρετούν συγκεκριμένους λίγους κι αφήνουν εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς, πρόσφυγες, εξαθλιωμένους. Διαστρέβλωση θρησκευτικών μηνυμάτων για εξυπηρέτηση συμφερόντων. Διαφθορά, ατέρμονο κυνήγι πλούτου… Δε χρειάστηκε να σκάψω βαθιά για να τα βρω. Τα βλέπουμε και τα βιώνουμε όλοι. Το Grimdark, όπως και το Greek Weird Wave στο σινεμά, έχουν μια οικεία μυρωδιά που ενδεχομένως γαργαλάει ευχάριστα τα ρουθούνια κάποιων αναγνωστών.
Σε παρακολουθώ καιρό. Γνωρίζω για τη χαρτογραφική σου μανία. Τι είναι αυτό που σε κάνει να θέλεις να σχεδιάζεις χάρτες; Μήπως βαθιά μέσα σου έχεις ένα μικρό, εξερευνητικό alter ego που δεν ησυχάζει;
Νομίζω η πείνα αυτή προέκυψε από την πρώτη μου επαφή με τον χάρτη της Μέσης Γης, του Thedas (από Dragon Age), του Skyrim κ.λπ. Με το που τους αντίκρισα με βούτηξαν από τα μαλλιά και με ρούφηξαν μέσα. Δεν είναι απαραίτητοι. Δεν είναι η ουσία ενός φανταστικού κόσμου. Είναι όμως αυτό το κάτι παραπάνω που μπορεί – ίσως εσφαλμένα – να σου δώσει τη μικρή ώθηση που χρειάζεσαι για να βουτήξεις μέσα στο βιβλίο, στο βιντεοπαιχνίδι ή στο επιτραπέζιο παιχνίδι ρόλων. Τα ονόματα, οι ιδιομορφίες των ποταμών, το σχήμα των βουνών, οι μικρές προτάσεις που περιγράφουν έναν ξεχασμένο θρύλο μιας περιοχής, ακόμα και η χρωματική παλέτα, όλα αυτά και πολλά ακόμα έχουν πει ένα κομμάτι της ιστορίας προτού καλά καλά προλάβεις να γράψεις την πρώτη λέξη. Είναι ένα δεύτερο εξώφυλλο, ένα δεύτερο οπισθόφυλλο αν θέλεις. Ή μάλλον είναι το παράθυρο που βλέπει σε έναν άγνωστο κόσμο και σου δίνει μια μικρή γεύση πριν ανοίξεις την πόρτα για να τον εξερευνήσεις. Ξαναλέω, δεν είναι απαραίτητη προσθήκη στα βιβλία. Ένας από τους αγαπημένους μου συγγραφείς, ο Joe Abercrombie τους έχει ψιλό-κράξει, λέγοντας ότι πρέπει να είσαι ικανός να σχεδιάσεις τον χάρτη αποκλειστικά μέσα από τις περιγραφές σου. Δίκιο έχει. Το αλάτι του λιμανιού δε μυρίζει από τον χάρτη, αλλά όσο να ‘ναι, πιστεύω οι περισσότεροι αναγνώστες εκτιμούν αυτό τον παραπάνω κόπο των δημιουργών να σου δείξουν πού περπατάνε οι εικόνες που θα σχηματιστούν αργότερα στα κεφάλια τους.
Είσαι από τους λίγους Έλληνες που έχει τολμήσει grimdark fantasy χωρίς να απολογείται. Υπάρχουν στιγμές που λες «μήπως το παράκανα;» ή το “πολύ σκοτεινό” είναι το μόνο φως που σε ενδιαφέρει;
Καλά εννοείται είχα αμφιβολίες. Έχω αμφιβολίες μέχρι και για τις απαντήσεις που δίνω τώρα. Πάντοτε τυραννιέμαι από δεύτερες σκέψεις, αλλά ο καλύτερος τρόπος να βελτιωθείς είναι να πέσεις στην αρένα των αναγνωστών. Εκείνοι κρατούν το αντίδοτο για το – ορισμένες φορές παραγωγικό – δηλητήριο της αμφιβολίας και του φόβου.
Θα παραφράσω λίγο τον σπουδαίο Gallant Duke ελπίζοντας να μην προκαλέσω την οργή του. Πιστεύω πως το ισχυρότερο φως πηγάζει από τα βαθύτερα σκοτάδια. Ο γενναίος ιππότης που αυτοθυσιάζεται είναι συγκινητική ιστορία. Όμως, ο δειλός μπαγαπόντης μικροαπατεώνας που δίνει τη ζωή του, με χαράζει πιο βαθιά, γιατί εκείνος έπρεπε να αμφιβάλει, να λυγίσει, να τρομάξει, να κατουρηθεί πάνω του, να καταραστεί και να βρίσει προτού καταφέρει να πάρει τη μεγάλη απόφαση (Αυτό είναι ένα τυχαίο παράδειγμα. Αν κάτι είναι καλογραμμένο, ακόμα κι αν είναι «κλισέ» μπορεί να προκαλέσει ισχυρότατα συναισθήματα). Όταν οι χαρακτήρες καταφέρνουν να συρθούν μέσα από έναν βάλτο γεμάτο, βία, διαφθορά, κατάχρηση εξουσίας και προδοσία δε νοείται να μένουν αλώβητοι. Αλλάζουν. Είτε με την καλή είτε με την κακή έννοια. Θέλω να δω τον ηθικό στρατηγό να γίνεται έρμαιο ανήθικων αρχόντων μόνο και μόνο επειδή τα χείλη του ζητάνε απεγνωσμένα το ψυχρό φιλί του χρυσού. Θέλω να δω ανήθικους κλέφτες να καταριούνται τη μαλθακή καρδιά τους επειδή θα τους στείλει στον τάφο μια ώρα αρχύτερα, αλλά στο τέλος υποκύπτουν, γιατί βρίσκουν αυτό το φως που λέγαμε στα έγκατα του σκοταδιού τους. Γενικά αν διαλέξω να πω μια σκοτεινή και βίαιη ιστορία θέλω να παραμείνω πιστός στη θεματική μέχρι το τέλος. Άδοξοι θάνατοι. Προδοσίες που δε θες να πιστέψεις. Νεκρά παιδιά, γερόντια ζωντανά. Η φρίκη των ιστοριών αυτών δεν είναι εκεί απλά για να προκαλέσει σοκ. Είναι εκεί για να ξεγυμνώσει τις ιστορίες πολέμου από το γυαλιστερό φόρεμα που φοράνε και να φανερώσει τα ουρλιαχτά, τις σάρκες και τα σκοτεινά συμφέροντα που κρύβονται από πίσω.
Ποιο τέρας του bestiary σου σου φαίνεται πιο επικίνδυνο, και γιατί πιστεύεις πως εκείνο θα σε τιμωρούσε αν το έγραφες λίγο λάθος;
Χαχαχαχα πρέπει να έχω πεθάνει καμιά δεκαριά φορές από Λοχχυκάρμε… Προς υπεράσπισή μου δε το λες και το ευκολότερο όνομα για τέρας. Τώρα που το σκέφτομαι βέβαια όσο κλισέ κι αν ακουστεί τα χειρότερα τέρατα που έχω γράψει ήταν άνθρωποι. Το Λοχχυκάρμε δε θα έδραττε εκδικητικά. Θα με κυνηγούσε για να τραφεί όχι για να με τιμωρήσει. Άρχοντες, βασιλείς και στρατηγοί όμως; Πρέπει να έχουν σκοτώσει και για λιγότερα.
Έχεις περάσει από την Πρέβεζα, τη Θεσσαλονίκη, και τώρα τη Προλεάννα. Πού πιστεύεις σε βρίσκει πιο άνετο ο αναγνώστης σου: στα πλακόστρωτα της Γης ή στις φλέβες του δικού σου κόσμου;
Άνετο, ε; Ωραία ερώτηση Gallant… Νομίζω ανάμεσα στους κόσμους μου. Εκεί μπορώ να είμαι πολλά διαφορετικά πράγματα. Θαρραλέος κλέφτης, πανούργος ιερέας, βλάσφημος ιππότης, σοφός μάγος… Στον πραγματικό κόσμο είμαι όσο άνετος μου επιτρέπουν οι συνθήκες.
Αν μπορούσες να καλέσεις για δείπνο έναν συγγραφέα, ένα τέρας και έναν χαρακτήρα σου, ποιοι θα ήταν και ποιος θα πλήρωνε τον λογαριασμό;
Κάτσε να ετοιμάσω την τριάδα… Όταν ακούω δείπνο, βαμπίρ, έρχεται στο μυαλό, αλλά επειδή αγαπάω τις ανατροπές θα διαλέξω ένα παρεξηγημένο πλάσμα της Ελληνικής Μυθολογίας, την αγαπημένη Μέδουσα. Χαρακτήρα θα κατεβάσω την καπετάνισσα πειρατίνα Χάκουβα. Θα την διάλεγα, γιατί είναι ένας από τους πιο δυναμικούς ανθρώπους που γνώρισα στα συγγραφικά μου ταξίδια κι επειδή λογικά έχω ξεχάσει το πορτοφόλι σπίτι. Και συγγραφέα… Κοίταξε τώρα, αγαπάω όλα τα παιδιά οπότε δε θα με πείραζε όποιο κι αν ήταν. Επειδή όμως πρέπει να διαλέξω… Θα πάρω τηλέφωνο τον Άρη τον Γκρίμπα. Έχουμε βρεθεί παρέα σε μερικά online calls που κράτησαν παραπάνω απ’ ότι σχεδιάζαμε, γιατί βουτούσαμε σε ταξιδιάρικες κουβέντες, οπότε νομίζω θα είχαμε μπόλικο πράγμα να συζητήσουμε στο δείπνο. Εικάζω πως μέχρι το τέλος της βραδιάς η Μέδουσα και η Χάκουβα θα μας έχουν κλέψει τα πουγκιά και θα βρίσκομαι με τον Άρη στην κουζίνα να καθαρίζουμε πιάτα για να ξεχρεώσουμε. Τι να κάνεις; Τουλάχιστον θα υπάρχουν και μερικά ποτήρια βλάσφημων που δεν τελείωσαν τις μπύρες τους.
Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σου; Θα επιστρέψεις στον κόσμο της Προλεάννα με συνέχεια; Ετοιμάζεις κάτι καινούργιο σε άλλο σύμπαν;
Για αρχή, περιμένω σύντομα την κυκλοφορία μιας κοινωνικής νουβέλας, «Το Ημερολόγιο ενός Χαλασμένου Α.Ι.»
Για την Προλεάννα τώρα… Κάποιες από τις κριτικές των αναγνωστών ανέφεραν «θα ήθελα να διαβάσω κι άλλες ιστορίες απ’ αυτόν τον κόσμο». Και ειλικρινά, Gallant, δεν υπάρχει πιο όμορφο συναίσθημα από το να ακούς κάτι τέτοιο. Παίρνω αφάνταστα πολύ κουράγιο και θάρρος για να συνεχίσω. Όμως φυτρώνει μέσα μου κι ένα αίσθημα «ευθύνης» ας το πω. Αυτοί οι άνθρωποι επένδυσαν χρόνο, χρήματα και ενέργεια στην ιστορία μου. Και το τελευταίο που θέλω, είναι να τους απογοητεύσω ή να τους προδώσω. Αν επιστρέψω ποτέ στην Προλεάννα το καλό που μου θέλω να είναι επειδή έχω να πω μια εξίσου αξιοπρεπή ιστορία που θα έχει να αφήσει κάτι πίσω σε όσους την επιλέξουν για να ταξιδέψουν. Δεν θέλω να επιστρέψω κάπου λόγω νοσταλγίας ή επειδή το προηγούμενο βιβλίο πήγε «καλούτσικα» (για ελληνικά δεδομένα μιλάω πάντα). Δε θέλω να γυρίσω στην Προλεάννα και να δω τους χαρακτήρες μου να σέρνουν βαριεστημένα τα ξίφη και ρούχα τους πριν ανέβουν ξανά στη σκηνή. Θέλω, αν ποτέ γυρίσω, να χαραχθεί στα πρόσωπά τους ένα άγριο χαμόγελο, να φτύσουν στο χώμα και να με ρωτήσουν «Πότε ξεκινάμε;» Αν αισθανθώ ποτέ κάτι τέτοιο, ναι, αλλά δεν υπάρχουν σχέδια στο κοντινό μέλλον. Εκτός από το εκπληκτικά μαγευτικά sequels «Το Σκήπτρο της Προλεάννα» και «Η Μαγκούρα της Προλεάννα» που ήταν πρωταπριλιάτικο αστείο.
Η επόμενη ιστορία με πήγε στη Θηραγαία… Ένα μέρος που καταδυναστεύεται από τέρατα της Ελληνικής Μυθολογίας όπου είχα τη χαρά να γνωρίσω την κυνηγό τεράτων, Ευρυάλη την οποία ελπίζω σύντομα να συστήσω και στους αναγνώστες. Βρίσκομαι στο στάδιο των rewrites και σε κανέναν μήνα – ελπίζω – θα αρχίσω να στέλνω σε μερικούς Beta Readers για να με βοηθήσουν να βρω τις αδυναμίες της ιστορίας και να προσπαθήσω να τις διορθώσω.
Μια τελευταία ερώτηση: Έστω ότι μπορείς να σώσεις μόνο μία από τις εξής δύο δημιουργίες σου — το παρθενικό σου βιβλίο ή τον πιο περίπλοκο χάρτη σου. Τι διαλέγεις;
Το ήξερα πως δε έφευγα αλώβητος από μια συνάντηση με τον Gallant Duke! Αλλά εγώ επέλεξα να έρθω… Και πρέπει τώρα να πληρώσω το τίμημα.
Νομίζω πως δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Αν χαθεί το βιβλίο, κάποιος συγγραφέας θα καταφέρει να ξαναπλάσει την ιστορία από τον χάρτη που άφησε πίσω. Αν πάλι ο χάρτης γίνει σκόνη, τότε διαβάζοντας το βιβλίο θα καταφέρει να τον ξαναφέρει στη ζωή.
Παρόλα αυτά νομίζω πως θα διάλεγα να επιβιώσει το βιβλίο. Οι περιγραφές είναι εκεί για να σε βοηθήσουν να ξαναστήσεις τον χάρτη. Δε θα βγει ίδιος, σίγουρα, αλλά θα πλησιάσεις αρκετά κοντά. Πιστεύω όμως Gallant, πως κανένα βιβλίο δεν μπορεί να ξαναγραφτεί. Ξυπνάμε κάθε μέρα λίγο διαφορετικοί. Ένα κεφάλαιο μπορεί να κουβαλούσε τον θυμό, την στεναχώρια ή την απελπισία που περνούσαμε τη στιγμή που πατούσαμε τα κουμπιά στο πληκτρολόγιο. Είμαστε πολύ ξεχωριστοί και μοναδικοί για να καταφέρουμε να πούμε ακριβώς την ίδια ιστορία.
Θα ήθελα να σε ευχαριστήσω πάρα μα πάρα πολύ για τον κόπο και τον χρόνο που έβαλες στις ερωτήσεις. Κυρίως όμως θέλω να σε ευχαριστήσω για την αγάπη που δείχνεις στον χώρο, την επιμονή και το μεράκι που βάζεις για να βοηθήσεις όλους τους δημιουργούς κάτω από την ομπρέλα του φανταστικού να ανθίσουν. Μην ανησυχείς Gallant. Αν κουραστείς να κρατάς όρθιο το ξίφος σου, πολλοί από εμάς θα τρέξουμε να πιάσουμε το χέρι σου, γιατί αναγνωρίζουμε και αγαπάμε τις ενέργειες που γίνονται για να προάγουν τη μαγεία του φανταστικού.
Αν έχω περιθώριο μερικές γραμμές ακόμα – και συγγνώμη για τη λογοδιάρροια -, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους αναγνώστες για τη διαρκή τους στήριξη. Βιβλία υπάρχουν επειδή αφήνουν κάποιοι μια γωνιά στο κεφάλι τους για να φωλιάσουν οι ιστορίες μας.
Επίλογος
Ο Κωνσταντίνος Ζαχαράκης δεν είναι ένας συγγραφέας που απλώς γράφει. Είναι ένας παίκτης, ένας χαρτογράφος, ένας σχεδιαστής κόσμων με καρδιά και μυαλό φλεγόμενα από ιδέες. Και, αλήθεια, εάν το ελληνικό fantasy έχει μέλλον, είναι γιατί τύποι σαν κι αυτόν δεν περιμένουν να τους δώσει κανείς άδεια. Πιάνουν τη πένα και την κάνουν σπαθί.