Από τις πρώτες σελίδες, σε ρουφά μέσα σε μια Πράγα σχεδόν ζωντανή, ένα γκέτο που αναπνέει μυστικισμό και παραμόρφωση. Η ατμόσφαιρα είναι χειροπιαστή, σχεδόν αποπνικτική, σαν εφιάλτης που παλεύεις να ξυπνήσεις και όμως συνεχίζεις να τον ζεις στριφογυρνώντας στο κρεβάτι και τελικά αναρωτιέσαι “πως το ξέστρωσα”. Ο τρόμος εδώ σέρνεται αργά, υπόγεια, μέσα από σκιές, σύμβολα και ψιθύρους… και φαντάζομαι πως ο κάθε αναγνώστης ξεκινά να τον βιώνει/νιώθει σε διαφορετικό σημείο και ένταση.

Δεν πρόκειται για μια ιστορία “τέρατος”. Το Γκόλεμ δεν είναι παρά μια αφορμή. Αυτό που πραγματικά ξεδιπλώνεται είναι κάτι πιο εσωτερικό: μια εξερεύνηση της ανθρώπινης συνείδησης, της ταυτότητας, της διάλυσης των ορίων ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα. Ό,τι διαβάζεις δεν είναι ποτέ απολύτως βέβαιο, και αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα είναι που γεννά την πιο βαθιά ανησυχία.

Η γραφή του Meyrink είναι, γεμάτη συμβολισμούς, καθρέφτες (της ψυχής μας) και επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Υπάρχουν στιγμές που θυμίζουν οπτασίες, άλλες που μοιάζουν με σπασμένα κομμάτια μνήμης. Αν έπρεπε να το περιγράψω, θα έλεγα πως κινείται σε μια λογική σχεδόν κινηματογραφική, σαν ένα παλιό, αλλόκοτο όνειρο που θα μπορούσε να είχε γεννηθεί από το μυαλό του David Lynch.

Και όμως… εκεί ακριβώς βρίσκεται και η αδυναμία του.

Το βιβλίο έχει απαιτήσεις ως έργο. Οι συνεχείς αναφορές σε εσωτεριστικά συστήματα όπως η Καμπάλα, τα ταρώ και οι αστικοί μύθοι της εποχής, δεν συνοδεύονται από το χέρι που θα σε καθοδηγήσει. Αν δεν είσαι ήδη μυημένος, νιώθεις συχνά σαν να περπατάς σε σκοτεινό δωμάτιο χωρίς φως. Προσθέτοντας και μια μετάφραση που σε σημεία απομακρύνει αντί να σε βυθίζει, η εμπειρία γίνεται ακόμα πιο αποσπασματική.

Έτσι, ενώ ήθελα να παραδοθώ πλήρως στον κόσμο του, κάτι με τραβούσε διαρκώς πίσω. Σαν να μην μου επέτρεπε ποτέ να χαθώ ολοκληρωτικά.

Και όμως, δεν μπορώ να το αγνοήσω.

Γιατί το Γκόλεμ δεν είναι ένα εύκολο βιβλίο. Είναι ένα βιβλίο που πιθανότατα εκτιμάς περισσότερο όταν επιστρέφεις σε αυτό (και σκέφτομαι πολύ σοβαρά να το κάνω στο εγγύς μέλλον). Όταν έχεις τα εργαλεία να αποκρυπτογραφήσεις τα σύμβολά του. Όταν είσαι έτοιμος να αποδεχτείς ότι δεν θα σου δώσει απαντήσεις απλόχερα, αλλά πρέπει να τις ανακλύψεις.

Τελικά, είναι ένα έργο που σε γοητεύει, σε μπερδεύει, σε κουράζει και σε τραβά πίσω — όλα μαζί. Και ίσως αυτό να είναι το πιο ειλικρινές του πρόσωπο.

Δεν είναι για όλους. Αλλά για εκείνους που θα αντέξουν να χαθούν μέσα του, μπορεί να αποδειχθεί κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή ανάγνωση.