Το Αιθέριον: Το Φως και η Σκιά όχι μόνο τα καταφέρνει, αλλά θεωρώ πως είναι συνολικά καλύτερο βιβλίο από το πρώτο.

Η Επανάσταση έχει τελειώσει, η αρρώστια έχει αντιμετωπιστεί/αντιμετωπίζεται και ο κόσμος προσπαθεί να βρει τις νέες του ισορροπίες. Ο Έρεν δεν είναι πλέον ο άνθρωπος που ανακαλύπτει σταδιακά τις δυνατότητές του. Είναι ο ισχυρότερος μάγος της Ιόλια και κουβαλά πλέον την ευθύνη που συνοδεύει αυτή τη δύναμη. Η Ιλέιν, από την άλλη, πρέπει να μάθει να υπάρχει σε έναν κόσμο όπου δεν χρειάζεται καθημερινά να πολεμά για την Επανάσταση.

Μόνο που η ηρεμία δεν κρατάει πολύ.

Ο Πάτρας συνδέει πολύ έξυπνα όσα συνέβησαν στην Αιώνια Φωτιά με τη νέα πραγματικότητα. Η νίκη, η θεραπεία και οι πολιτικές αλλαγές δεν διαγράφουν όσα προηγήθηκαν. Δημιουργούν νέες συνθήκες, νέες ισορροπίες και φυσικά νέες συγκρούσεις. Η Ιόλια του δεύτερου βιβλίου είναι ένας κόσμος που έχει ήδη αλλάξει από τις πράξεις των πρωταγωνιστών και τώρα αρχίζει να αντιλαμβάνεται τις συνέπειές τους.

Η σημαντικότερη αφηγηματική απόφαση είναι όμως ο χωρισμός του Έρεν και της Ιλέιν. Οι δύο χαρακτήρες που στο πρώτο βιβλίο λειτουργούσαν σε μεγάλο βαθμό μαζί ακολουθούν πλέον διαφορετικές διαδρομές και αυτό επιτρέπει στον συγγραφέα να τους αντιμετωπίσει πραγματικά ως δύο ξεχωριστούς πρωταγωνιστές.

Και θεωρώ ότι περισσότερο κερδισμένη από αυτή την επιλογή βγαίνει η Ιλέιν.

Η επιστροφή της σε πρόσωπα και καταστάσεις που συνδέονται με την οικογένειά της ανοίγει πληγές που δεν είχαν κλείσει πραγματικά. Η δική της διαδρομή ήταν αυτή που με κέρδισε περισσότερο, επειδή πίσω από την πολιτική και την περιπέτεια υπάρχει κάτι πολύ προσωπικό. Δεν αντιμετωπίζει μόνο έναν εξωτερικό εχθρό. Αναγκάζεται να ξανακοιτάξει ένα κομμάτι της ζωής της που έχει καθορίσει σε μεγάλο βαθμό ποια είναι.

Παράλληλα, ο Έρεν ακολουθεί μια εντελώς διαφορετική πορεία. Η δική του ιστορία έχει περισσότερο μυστήριο, εξερεύνηση και επαφή με πλευρές του κόσμου που μέχρι τώρα γνωρίζαμε ελάχιστα. Το παραμυθικό και μυθολογικό στοιχείο γίνεται εντονότερο, εμφανίζονται νέοι τόποι και πλάσματα και η κοσμοπλασία ανοίγει αρκετά πέρα από όσα είχαμε δει στο πρώτο μέρος.

Ο χωρισμός των δύο πρωταγωνιστών εξυπηρετεί και κάτι ακόμη. Τους αναγκάζει να παίρνουν μόνοι τους αποφάσεις.

Στην Αιώνια Φωτιά αρκετές φορές είχα την αίσθηση ότι τα γεγονότα έτρεχαν και οι χαρακτήρες προσπαθούσαν να τα προλάβουν. Εδώ συμβαίνει περισσότερο το αντίθετο. Ο Έρεν και η Ιλέιν έχουν πλέον τη δύναμη, την εμπειρία και κυρίως την ευθύνη να επηρεάσουν οι ίδιοι όσα συμβαίνουν. Σχεδιάζουν, κάνουν επιλογές, παίρνουν ρίσκα και οι αποφάσεις τους έχουν συνέπειες που δεν περιορίζονται στις δικές τους ζωές.

Αυτό αποτελεί για εμένα μία από τις μεγαλύτερες βελτιώσεις του δεύτερου βιβλίου.

Μαζί τους έχει ωριμάσει και η ίδια η Ιόλια. Η πολιτική αποκτά μεγαλύτερη σημασία, οι σχέσεις μεταξύ των διαφορετικών δυνάμεων γίνονται πιο σύνθετες και η Αυτοκρατορία αποκτά μεγαλύτερη υπόσταση. Οι μικρές ματιές στην πλευρά του Αυτοκράτορα βοηθούν ιδιαίτερα, επειδή μας επιτρέπουν να δούμε κάτι περισσότερο από έναν απρόσωπο αντίπαλο στην άλλη πλευρά του χάρτη. Εξουσία και μαγεία αρχίζουν πλέον να συνδέονται πολύ πιο στενά.

Παράλληλα, οι δευτερεύοντες χαρακτήρες αποκτούν μεγαλύτερο βάρος. Δεν υπάρχουν απλώς για να βοηθούν τους πρωταγωνιστές να φτάσουν στον επόμενο σταθμό. Παίρνουν αποφάσεις, πληρώνουν τίμημα και σε αρκετές περιπτώσεις η δική τους στάση είναι αυτή που καθορίζει την έκβαση μιας κατάστασης. Ο Πάτρας δεν φοβάται επίσης να πάρει σκληρές αποφάσεις για ορισμένους από αυτούς και αυτό κάνει σταδιακά σαφές ότι η προστασία που ίσως αισθανόμασταν για τους χαρακτήρες στο πρώτο βιβλίο δεν πρέπει πλέον να θεωρείται δεδομένη.

Από πλευράς κοσμοπλασίας, το Φως και η Σκιά είναι αισθητά πλουσιότερο. Ο χάρτης αποκτά μεγαλύτερη σημασία, βλέπουμε νέες περιοχές, πολιτισμούς και πλάσματα, ενώ το ταξίδι των δύο πρωταγωνιστών επιτρέπει στον κόσμο να μεγαλώσει οργανικά προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Ο Πάτρας δείχνει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση απέναντι στον κόσμο που έχει δημιουργήσει και δεν περιορίζεται πλέον μόνο στα στοιχεία που είναι απαραίτητα για την κεντρική πλοκή.

Αυτό βέβαια έχει και ένα μικρό κόστος. Υπάρχουν σημεία, κυρίως στο πρώτο μισό, όπου οι περιγραφές τόπων, πλασμάτων, εξοπλισμού και άλλων λεπτομερειών επιβραδύνουν την ιστορία περισσότερο απ’ όσο θα ήθελα. Για κάποιον που απολαμβάνει ιδιαίτερα την κοσμοπλασία αυτό πιθανότατα θα λειτουργήσει θετικά. Προσωπικά, υπήρξαν μερικές περιπτώσεις όπου ήθελα απλώς να επιστρέψουμε λίγο γρηγορότερα στους χαρακτήρες και σε όσα τους περίμεναν.

Παρόλα αυτά, ο ρυθμός είναι συνολικά καλύτερα ελεγχόμενος από εκείνον του πρώτου βιβλίου. Στην κριτική της Αιώνιας Φωτιάς είχα σταθεί ιδιαίτερα στην ταχύτητα με την οποία διαδέχονταν το ένα το άλλο τα γεγονότα. Εδώ υπάρχει περισσότερος χώρος ανάμεσά τους. Οι χαρακτήρες προλαβαίνουν να σκεφτούν, να συζητήσουν και να επεξεργαστούν όσα έχουν συμβεί πριν η ιστορία τούς πετάξει στην επόμενη δοκιμασία.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η βελτίωση που βλέπω στην ανάπτυξή τους. Ο Έρεν και η Ιλέιν δεν χρειάζεται πλέον να μας αποδείξουν ότι μπορούν να επιβιώσουν. Το ερώτημα τώρα είναι τι θα κάνουν με τη δύναμη που απέκτησαν και μέχρι πού είναι διατεθειμένοι να φτάσουν για όσα πιστεύουν.

Και κάπου εδώ αρχίζει να αποκτά πραγματικό νόημα και ο τίτλος.

Το Φως και η Σκιά δεν λειτουργούν μόνο ως δύο αντίπαλες δυνάμεις. Η ιστορία αρχίζει να κινείται περισσότερο στις ενδιάμεσες περιοχές, εκεί όπου μια σωστή επιλογή μπορεί να έχει άσχημες συνέπειες και όπου η θυσία ενός ανθρώπου μπορεί να αποτελεί τη σωτηρία κάποιου άλλου. Ο κόσμος παραμένει αρκετά καθαρός ως προς το ποιοι βρίσκονται στις αντίπαλες πλευρές, αλλά ο δρόμος προς τη νίκη γίνεται σαφώς πιο βρόμικος.

Υπάρχει πάντως ένα στοιχείο που ο Πάτρας επιμένει πεισματικά να κρατά κρυμμένο.

Δύο βιβλία μετά, εξακολουθούμε να γνωρίζουμε πολύ λιγότερα απ’ όσα θα ήθελα για το ίδιο το Αιθέριον, το Πέπλο και τη Σκιά. Παίρνουμε κομμάτια, ενδείξεις και νέες εκδηλώσεις των δυνάμεων αυτών, αλλά όχι ακόμη την εικόνα που θα μας επιτρέψει να καταλάβουμε πραγματικά τι συμβαίνει. Στο πρώτο βιβλίο αυτό ήταν αναμενόμενο. Στο δεύτερο αρχίζω πλέον να απαιτώ απαντήσεις.

Και το τρίτο δεν θα μπορεί να κρυφτεί.

Γιατί το Φως και η Σκιά κάνει πολύ καλή δουλειά στο να μεγαλώσει τα ερωτήματα, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί την υποχρέωση το τελευταίο μέρος να τα απαντήσει. Τι είναι πραγματικά το Αιθέριον; Ποια είναι η φύση της Σκιάς; Τι ακριβώς συμβαίνει πίσω από το Πέπλο; Και κυρίως, ποιο θα είναι το πραγματικό κόστος όλων όσων έχουν ήδη συμβεί;

Η γραφή του Πάτρα παραμένει άμεση και καθαρή, χωρίς να προσπαθεί να εντυπωσιάσει με περίπλοκες διατυπώσεις. Θεωρώ μάλιστα ότι εδώ είναι περισσότερο σίγουρος για το πώς θέλει να αφηγηθεί την ιστορία του. Οι διάλογοι έχουν μεγαλύτερη φυσικότητα, η δομή είναι πιο συγκροτημένη και συνολικά φαίνεται η εξέλιξη που έχει μεσολαβήσει από το πρώτο βιβλίο.

Υπάρχει μόνο μια μικρή αστάθεια στον τόνο. Το Αιθέριον εξακολουθεί να έχει στον πυρήνα του μια σχετικά φωτεινή, περιπετειώδη πλευρά, ακόμη και όταν ασχολείται με πόλεμο, απώλεια και καταπίεση. Υπάρχουν όμως σκηνές όπου ξαφνικά γίνεται αρκετά πιο σκοτεινό και σκληρό. Προσωπικά δεν με ενοχλεί η σκοτεινή κατεύθυνση, κάθε άλλο. Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως η μετάβαση θα μπορούσε να είναι λίγο πιο ομαλή, ώστε αυτές οι στιγμές να αποτελούν φυσική συνέχεια του υπόλοιπου βιβλίου και όχι απότομη αλλαγή θερμοκρασίας.

Και μετά έρχεται το τέλος.

Δεν πρόκειται φυσικά να αναφέρω τι συμβαίνει, αλλά είναι το σημείο όπου ο Πάτρας ανακατεύει ξανά ολόκληρη την τράπουλα. Οι τελευταίες εξελίξεις αλλάζουν σημαντικά όσα θεωρούσαμε δεδομένα και μετατρέπουν το τρίτο βιβλίο από μια συνέχεια που απλώς θέλω να διαβάσω σε ένα βιβλίο από το οποίο πλέον περιμένω συγκεκριμένες απαντήσεις.

Αν η Αιώνια Φωτιά ήταν η γνωριμία μου με την Ιόλια, το Φως και η Σκιά είναι το βιβλίο που με έκανε να πιστέψω περισσότερο στη σειρά.

Είναι μεγαλύτερο εκεί που έπρεπε να μεγαλώσει, πιο υπομονετικό με τους χαρακτήρες του και αρκετά πιο τολμηρό στις αποφάσεις του. Ο κόσμος ανοίγει, η πολιτική αποκτά μεγαλύτερο βάρος και οι δύο πρωταγωνιστές αποδεικνύουν ότι μπορούν να κουβαλήσουν την ιστορία ακόμη και όταν βρίσκονται μακριά ο ένας από τον άλλον. Και προσωπικά, η διαδρομή της Ιλέιν ήταν ίσως το καλύτερο κομμάτι ολόκληρου του βιβλίου.

Το πρώτο Αιθέριον μου είχε δημιουργήσει προσδοκίες για τη συνέχεια.

Το δεύτερο τις ανέβασε.

Τώρα μένει το δυσκολότερο κομμάτι για τον Κωνσταντίνο Πάτρα: να πληρώσει όλα όσα έχει υποσχεθεί στα δύο πρώτα βιβλία.

Γιατί μετά από δύο τόμους μέσα στο Φως και τη Σκιά, στο τρίτο θέλω επιτέλους να μάθω τι κρύβεται ανάμεσά τους.