Στη Γη των Αμόλυντων η μαγεία δεν είναι απλώς εργαλείο, αλλά αντανάκλαση χαρακτήρα.
Στο σύστημα Elementary Magic, το στοιχείο που επικαλείται κανείς μοιάζει να προδίδει τον εσωτερικό του κόσμο. Πιστεύεις πως η μαγεία επιλέγει τον άνθρωπο ή ο άνθρωπος διαλέγει ποιος θέλει να γίνει;
Ακριβώς. Το πρωταρχικό στοιχείο κάθε μάγου προδίδει στοιχεία για τον χαρακτήρα του. Βάση της σκέψης μου ήταν η παλιά εκείνη «Θεωρία των τεσσάρων χυμών» του σώματος, η οποία μεταξύ άλλων προδιαγράφει ποια χαρακτηριστικά υπερισχύουν στον κάθε άνθρωπο, με έναν τρόπο αναπόδραστο, βάσει βιολογίας. Με βάζεις σε σκέψεις με την ερώτηση αυτή. Η γρήγορη απάντηση θα ήταν πως το βιολογικό αυτό πεπρωμένο προκαθορίζει τον μάγο, όμως νιώθω πως υπάρχει η δυνατότητα επιλογής: λόγω της Καθαρής Μαγείας, ο ικανός και φιλομαθής μάγος μπορεί να περάσει την ίδια του τη φιλοσοφία στη μαγεία του. Κάποιες επιλογές που δεν έχω βάλει στην τετραλογία, για παράδειγμα, είναι η Καθαρτική Φλόγα και το Τοξικό Νερό, που αποδεικνύουν ότι τα στοιχεία είναι μια στέρεη βάση αλλά όχι ένα προκαθορισμένο ταξίδι.
Οι συνδυασμοί των στοιχείων σου ξεφεύγουν από το αναμενόμενο και γεννούν κάτι νέο.
Είναι για σένα η μαγεία μια πράξη πειθαρχίας ή ένα πεδίο όπου το χάος και η φαντασία επιτρέπεται να συνυπάρξουν;
Οι συνδυασμοί των στοιχείων ήταν η ευκαιρία μου να παίξω, να ξεφύγω από το κλασικό (και για πολλούς βαρετό ή ανέμπνευστο) στοιχειακό σύστημα μαγείας. Θα έλεγα πως η μαγεία είναι και τα δύο: ένα εργαλείο που επιτρέπει την επιβολή της τάξης –εξάλλου η μαγεία είναι συμβεβλημένη με την εξουσία και τη θρησκεία– αλλά δίνει την ευκαιρία της ανατροπής του κατεστημένου και της επανάστασης. Όλα ξεκινούν από τον άνθρωπο και σε αυτόν καταλήγουν.
Το Ίστεν δεν είναι απλώς ένας τόπος, αλλά μνήμες μιας ολόκληρης ιστορίας.
Ποιος είναι ο θεμέλιος λίθος όταν χτίζεις έναν κόσμο; Ξεκινάς από τη γεωγραφία, την ιστορία ή από τις πληγές των ανθρώπων που τον κατοικούν;
Το Ίστεν όντως υπήρξε καταλυτικής σημασίας για να αφεθώ στη φαντασία και στη δημιουργία. Όταν χτίζω έναν κόσμο ξεκινώ από τη γεωγραφία. Αυτή κατά βάση θα σμιλέψει την ιστορία και, με τη σειρά της, αυτή θα αναδείξει πληγές, χαίνουσες ή κλειστές. Δε σημαίνει πως αξιακά με απασχολούν με αυτή τη σειρά, αλλά αυτή η πορεία σκέψης με βοηθά σε έναν φανταστικό κόσμο, ώστε να δομηθεί κατάλληλα.
Οι ήρωές σου κινούνται στο παρόν, βαδίζοντας όμως πάνω σε ίχνη παλιών επιλογών.
Πόσο βάρος κουβαλά για σένα το παρελθόν όταν σχεδιάζεις το μέλλον των χαρακτήρων σου; Είναι το ίδιο και στην πραγματική ζωή;
Οι ήρωές μου παίρνουν την απόφαση να κυνηγήσουν τη δύναμη, ξέροντας πως χωρίς αυτήν δεν έχει και πολλή σημασία το τι πιστεύουν ή τι θέλουν. Το παρελθόν για εμένα είναι πολύ σημαντικό. Δεν προκαθορίζει, πιστεύω στην αλλαγή· αποτελεί όμως πυξίδα για το πού είναι ο προσωπικός βορράς του καθενός. Όσο για την πραγματική ζωή… η φιλοδοξία μου είναι να γίνεται τόσο ρεαλιστικά η σκιαγράφηση των χαρακτήρων, ώστε να μη διαφέρουν από την πραγματική ζωή. Όσα πιστεύω για την ηθική του πραγματικού κόσμου προσπαθώ να τα περνάω στους χαρακτήρες, οπότε θα πω πως είναι το ίδιο.
Σε κρίσιμες στιγμές, προτιμάς να δράσεις ή να αφεθείς σε μια καθοδήγηση άλλων;
Μου αρέσει μια αίσθηση ελέγχου. Είμαι ο άνθρωπος που θα μιλήσει κι ας το μετανιώσει αργότερα, που θα δράσει κατά προτίμηση αντί να αδρανήσει. Με πνίγει η αδράνεια. Αυτό βέβαια σημαίνει πως οι λίγοι άνθρωποι που μου εμπνέουν πραγματική εμπιστοσύνη μου δίνουν το προνόμιο να αφήνομαι, στα λόγια, στην καθοδήγηση, στην παρουσία τους. Κι αυτό το εκτιμώ απεριόριστα.
Υπάρχει χώρος στη φιλοσοφία σου για το “λιγότερο κακό”;
Ή χαράζεις μια αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι, χωρίς ενδιάμεσες σκιές;
Ναι, υπάρχει χώρος για το «λιγότερο κακό». Έχω μέσα μου ξεκάθαρη ηθική πυξίδα. Ναι, για εμένα υπάρχουν καλό και κακό, δεν είναι όλα σε μια γκρίζα ζώνη, ούτε όλα είναι σχετικά. Ωστόσο αυτό δε γεννά ένα δίπολο, υπάρχουν αποχρώσεις. Για να διαφανούν, είναι απαραίτητη η προσεκτική παρατήρηση, η αντικειμενική αποτίμηση και η κρίση που δε βασίζεται στο συναίσθημα. Στα βιβλία μου, οι πρωταγωνιστές δεν είναι παρά άνθρωποι, τσαλακωμένοι, εμμονικοί ενίοτε, με σκοτεινές σκέψεις, που μπορούν και αξίζει να κριθούν. Το να ενεργοποιήσω την κριτική σκέψη του αναγνώστη και να τον βάλω να πάρει θέση σε ζητήματα ηθικής είναι ένα πολύ αγαπημένο μου παιχνίδι.
Η Γη των Αμόλυντων είναι γεμάτη μάχες, πολέμους και συγκρούσεις.
Κάτω από τις φλόγες και το αίμα, το έργο σου είναι τελικά μια κραυγή κατά του πολέμου;
Όντως, όπως πολλά έργα έχουν κάνει, και η Γη των Αμόλυντων διαρρέεται από πολιτική, ίντριγκα και διαμάχη. Κι αυτό μου δίνει την ευκαιρία να εκφραστώ σχετικά με τη φαυλότητα του πολέμου, με τον εθνικισμό, με το τι θεωρείται προδοσία και τι πραγματικά είναι, με το πώς μεταμορφώνονται οι άνθρωποι λόγω ιδεολογιών και ιδεοληψιών. Αυτός που θα ζήσει τις πολιτικές εξελίξεις του Ίστεν σαν να είναι πραγματικές, δεν μπορεί παρά να δει μια κραυγή αγωνίας κατά του πολέμου και της αιματοχυσίας που ξεκινά από την ανθρώπινη απληστία.
Οι δυνάμεις της φύσης διαπερνούν το σύστημα μαγείας σου.
Πιστεύεις πως ο σύγχρονος άνθρωπος έχει χάσει την επαφή του με τη φύση και αν ναι, ποιο στοιχείο νιώθεις πως σε εκφράζει περισσότερο;
Μου αρέσει η φύση. Είμαι άνθρωπος της επαρχίας και την αποζητώ συχνά, ως πηγή γαλήνης. Να αγγίζω το χώμα, το γρασίδι, να περπατάω, να κοιτάζω μακριά, τον ορίζοντα. Ίσως γι’ αυτό να δημιουργήθηκε αυτή η σχέση φύσης-μαγείας στον κόσμο μου. Το στοιχείο που με επηρεάζει περισσότερο είναι το νερό. Με μάγεψε η ιδέα ενός αρχαίου φιλόσοφου, του Θαλή, πως το νερό ως στοιχείο έχει τόσο μοναδική σημασία. Η σχέση που έχω με το νερό είναι δυσπερίγραπτη, τολμώ να πω. Το θεωρώ καταλύτη της εγκεφαλικής δραστηριότητας, γεννήτορα ιδεών, φορέα μνήμης και νοσταλγίας. Δεν είναι τυχαίο που πολλές σκέψεις γεννιούνται και προβλήματα λύνονται όσο κάνουμε μπάνιο, πλένουμε τα πιάτα ή αγναντεύουμε το πέλαγος. Δε θα μπορούσε παρά να περάσει ατόφια η κοσμοθεωρία αυτή στο έργο μου.
Η Ιστορία, προσωπική και συλλογική, είναι για σένα προίκα ή άγκυρα;
Μας δίνει ρίζες για να σταθούμε ή μας κρατά δεμένους στο ίδιο σημείο;
Η Ιστορία είναι προίκα. Πολλοί δε φροντίζουν τα προικιά τους, με αποτέλεσμα τόσο εκείνα να ξεθωριάζουν άχρηστα σε ένα συρτάρι, όσο κι εκείνοι να μένουν φτωχοί, πάμφτωχοι. Δυστυχώς, η Ιστορία μοιραία γεννά νόθα παιδιά, τον φανατισμό και την αλαζονεία, που τόσο ψάχνουν να φωλιάσουν στις καρδιές των φιλόδοξων ανθρώπων και να τους αλυσοδέσουν σε παγιωμένες ιδέες. Τα γνήσια παιδιά της όμως, η φιλομάθεια, η παρατήρηση και ο ανθρωπισμός, είναι δώρα ικανά να αντισταθμίσουν αυτό το καθεστώς. Χωρίς την Ιστορία στο πλευρό μας, συνολικά, δεν έχουμε κατεύθυνση.
Αν έπρεπε να αποστάξεις την πεμπτουσία του ελληνικού fantasy σε μία ιδέα, ποια θα ήταν αυτή;
Τι είναι αυτό που το κάνει ξεχωριστό και αναγνωρίσιμο μέσα στον παγκόσμιο χάρτη του φανταστικού;
Απόδραση. Ο Έλληνας συγγραφέας, καλλιτέχνης και αναγνώστης επιθυμεί βαθιά να ξεφύγει. Πρώτα από όλα από τον ρεαλισμό του να ζει σε τόσο άσχημες συνθήκες, να ακούει τερατολογίες και να περικυκλώνεται από διαφθορά, κουτοπονηριά και αγένεια. Η φαντασία υπηρετεί υψηλά ιδανικά, φέρνει μαζί της μια αγνότητα και μια καθαρότητα που σπάνια βλέπουμε στον κόσμο. Φυσικά, ξορκίζει και τη σκοτεινή πλευρά της θρησκείας, χρησιμοποιώντας ενίοτε τα ίδια υλικά. Προσωπικά, θεωρώ πως ο φανταζάς είναι ειλικρινής: βλέπει τον κόσμο κατάματα, ως αυτό που είναι, εξού και η ανάγκη για απόδραση. Αντίθετα, πολλοί που αυτοαποκαλούνται ρεαλιστές επιλέγουν να ζουν στις δικές τους πλάνες και φαντασιοπληξίες για να αντέξουν το βάρος της πραγματικότητας, χωρίς να το συνειδητοποιούν.
Και τέλος, το όραμα.
Για να προχωρήσουμε ως δημιουργοί και ως αναγνώστες, πρέπει να κοιτάμε πίσω, μπροστά ή να κρατάμε το βλέμμα μας ταυτόχρονα και στα δύο, σαν μάγοι που ισορροπούν ανάμεσα σε κόσμους;
Όπως ακριβώς το είπες, πρέπει να είμαστε μάγοι που ισορροπούν ανάμεσα σε κόσμους. Πρέπει να κοιτάμε πίσω με ευλάβεια, να μην ξεχνάμε τι και ποιος μας έφερε ως εδώ που είμαστε, να εκτιμάμε ακόμα και τις μικρότερες πράξεις καλοσύνης που μας χαρίστηκαν. Φυσικά, οφείλουμε ταυτόχρονα να κοιτάμε μπροστά και να αισιοδοξούμε: είναι η ασπίδα μας απέναντι στο σκοτάδι. Οπότε, δράττομαι της ευκαιρίας να σε ευχαριστήσω θερμά για την τόσο ωραία συνέντευξη, την οποία θα χαρακτηρίσω μοναδική, και σου εύχομαι να έχεις το κουράγιο να κοιτάς μπροστά, γιατί τα καλύτερα ακόμα δεν τα έχουμε ζήσει.
Και τότε, κάτι αλλάζει.
Η φλόγα γύρω μας πάλλεται για τελευταία φορά.
Το κόκκινο βαθαίνει, υποχωρεί, και μεταμορφώνεται. Δεν σβήνει.
Γίνεται λευκό φως.
Όχι εκτυφλωτικό.
Καθαρό… Αιθέρας!
Οι σκιές χάνονται
Η αρένα δεν καταρρέει — αποσύρεται. Σαν να έκανε τον κύκλο της.
Η φωτιά δεν μας έκαψε.
Μας πέρασε.
Και μέσα σε αυτό το λευκό, άχρονο διάκενο, καταλαβαίνουμε κάτι απλό και επικίνδυνο:
κάθε ιστορία που ειπώθηκε εδώ δεν ανήκει πια μόνο στον δημιουργό της.
Το φως ανοίγει.
Ο κόσμος διπλώνει.
Και πριν προλάβουμε να κοιτάξουμε πίσω, μεταφερόμαστε αλλού.
Σε άλλη αρένα.
Σε άλλο στοιχείο.
Στην επόμενη περιπέτεια.